Fevsi Hindi,
Ebül Feyz,
(Ö. 1595 Agra-Ekberabad)
Ekber Şah döneminin önde gelen şair, alim ve düşünürlerinden.
Babür İmparatoru, Ekber Şah döneminin Lilavati adlı matematik kitabı ile tanınan şair, alim ve düşünürü. Feyzi Hindi, Bedauni ve Molla Şirin’in de katkılarıyla Sanskritçe yazılmış olan Lilavati adlı matematik kitabı ile Mahabharata’dan bazı parçaları da Farsça’ya çevirmiştir.
Babür İmparatoru, Ekber Şah döneminin Lilavati adlı matematik kitabı ile tanınan şair, alim ve düşünürü. Feyzi Hindi, Bedauni ve Molla Şirin’in de katkılarıyla Sanskritçe yazılmış olan Lilavati adlı matematik kitabı ile Mahabharata’dan bazı parçaları da Farsça’ya çevirmiştir.
1547 yılında Agra’da (Ekberabad) doğdu. Ailesi Arap asıllı olup Yemen’den Sind’e, daha sonra da Hindistan’a göç ederek Racastan’daki Nagevr’e yerleşmiş. Feyzi öğrenimini babası, Şeyh Mübarek'in yanında Agra'da yaptı. Ekber Şah’ın yanına, saraya alındı. Sarayda mansabdarlık görevi yaptı. Sonra Ekber Şah’ın oğlu Şehzade Danyal’in mürebbiliğine tayin edildi. Feyzi, 1585 yılında Peşaver’daki bir sefere katıldı. 1588 yılında Ekber Şah ile birlikte Keşmir’e gitti. 15 Ekim 1595 tarihinde Agra’da öldü. Kütüphanesinde bulunan çoğu müellif hattı 4600 cilt kitabın büyük bir bölümü ölümünden sonra Ekber Şah’ın emriyle imparatorluk kütüphanesine nakledilmiştir.
Lilavati, Hint matematikçi Bhaskara II tarafından 12. yüzyılda yazılmış bir matematik kitabıdır. Bhaskara II, bu eseri kızı Lilavati'ye ithaf etmiştir. Leelavati Ödülü, matematikte kamuya ulaşımda olağanüstü katkılar için verilen bir ödüldür. Adını, Bhaskara Acharya olarak da bilinen Hint matematikçi Bhaskara II tarafından yazılan aritmetik ve cebire adanmış 12. yüzyıl matematik incelemesi Lilavati' den almıştır. Bu eserin Ortaçağ Hindistan'ında aritmetik ve cebir öğrenmenin ana kaynağı olduğu görülmektedir. Eser Farsçaya da çevrilmiş ve Batı Asya'da etkili olmuştur.
Lilavati;
oyuncu, zarif, büyüleyici kadın demektir.
Leelavati Ödülü:
Bu tarihi eserin anısını yaşatmak için, Uluslararası Matematik Birliği (IMU) tarafından her dört yılda bir Leelavati Ödülü verilir. Bu ödül, matematiğin kitlelere sevilmesini sağlayan ve matematiksel iletişimde olağanüstü başarı gösteren kişilere takdim edilir. Bu prestijli ödül Türkiye'de dünyaca ünlü matematik profesörü Prof. Dr. Ali Nesin'e, 2018 yılında Leelavati Ödülü'ne layık görülmüştür. İzmir'in Şirince köyünde kurduğu, dünyada eşi benzeri pek olmayan Nesin Matematik Köyü projesi ödülün en büyük gerekçesi oldu.
